Dariusz Bialic Dworzec autobusowy zlokalizowany pod Wiaduktem Śląskim w Rzeszowie od blisko pół wieku stanowi ważny element systemu komunikacji miejskiej i podmiejskiej. Choć dziś funkcjonuje pod nazwą Dworzec Lokalny, jego pierwotna rola i znaczenie sięgają lat 70. XX wieku i są ściśle związane z działalnością PKS Rzeszów.
Geneza i uruchomienie dworca
Zgodnie z ogłoszeniem Oddziału Osobowego PKS w Rzeszowie, opublikowanym w prasie lokalnej, 30 maja 1976 roku uruchomiono Dworzec Podmiejski PKS, zlokalizowany pod Wiaduktem Śląskim. Obiekt od początku zaprojektowany był jako dworzec autobusowy, przeznaczony do obsługi ruchu lokalnego i podmiejskiego.
Powstanie dworca było odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na sprawną obsługę komunikacyjną miejscowości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie Rzeszowa oraz na konieczność odciążenia głównego dworca PKS od krótkich tras dojazdowych. Dworzec od momentu otwarcia znajdował się pod pełną jurysdykcją PKS Rzeszów, który odpowiadał za jego funkcjonowanie i organizację ruchu.
Kierunki obsługiwane w chwili otwarcia
W momencie uruchomienia z Dworca Podmiejskiego PKS odjeżdżały autobusy do licznych miejscowości regionu. Ogłoszenie prasowe z 1976 roku wymieniało m.in. następujące kierunki:
- Budy Głogowskie
- Wysoka Głogowska
- Malawa
- Kraczkowa
- Bratkowice
- Mrowla
- Cierpisz
- Wola Rafałowska
- Zabratówka
- Chmielnik
- Hermanowa
- Przylasek
- Budziwój
- Siedliska
- Lubenia
- Tyczyn
- Kielnarowa
- Woliczka
- Borek Stary
- Przybyszówka
- Bzianka
- Straszydle
- Sołonka
- Niechobrz
- Nosówka
- Wola Zgłobieńska przez Racławówkę
- Wola Zgłobieńska przez Przybyszówkę
- Zgłobień
- Będowa Zgłobieńska
- Dąbrowa
- Będziemyśl
- Hyżne
- Grzegorzówka
Były to głównie trasy o charakterze dojazdowym, realizowane z dużą częstotliwością, dostosowaną do rytmu pracy i nauki mieszkańców okolicznych miejscowości.
Okres największego znaczenia
Najintensywniejszy okres funkcjonowania dworca przypadał na lata 80. i 90. XX wieku. Każdego dnia korzystały z niego tysiące pasażerów: uczniowie, studenci, pracownicy zakładów przemysłowych, urzędnicy oraz mieszkańcy wsi i miasteczek dojeżdżający do Rzeszowa.
Dworzec miał charakter typowo użytkowy – prosty w formie, podporządkowany funkcji transportowej. Był jednak ważnym punktem przesiadkowym i jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc codziennych podróży w zachodniej części miasta. Przez ponad cztery dekady pozostawał nieprzerwanie związany z działalnością PKS Rzeszów.
Przemiany po 2000 roku
Zmiany ustrojowe, reorganizacja przedsiębiorstw PKS oraz przeobrażenia w systemie transportu publicznego wpłynęły również na funkcjonowanie dworca. Mimo zmniejszającej się liczby kursów i zmieniającej się struktury przewoźników, obiekt nadal pełnił swoją podstawową rolę – obsługi ruchu lokalnego.
Dworzec zachował ciągłość funkcjonalną aż do drugiej dekady XXI wieku, pozostając ważnym elementem komunikacyjnym Rzeszowa.
Remont w 2018 roku i zmiana nazwy
Przełomowym momentem w historii obiektu był rok 2018, kiedy przeprowadzono gruntowny remont dworca. Modernizacja objęła m.in. odnowienie nawierzchni, wiat przystankowych, poprawę estetyki oraz funkcjonalności przestrzeni dworcowej, a także dostosowanie jej do aktualnych standardów bezpieczeństwa i obsługi pasażerów.
Wraz z zakończeniem prac zmieniono nazwę obiektu na Dworzec Lokalny. Nowe nazewnictwo miało podkreślić jego rolę jako węzła komunikacji autobusowej obsługującej przede wszystkim ruch lokalny i regionalny, w odróżnieniu od połączeń dalekobieżnych.
Dworzec Lokalny dziś
Obecnie Dworzec Lokalny pod Wiaduktem Śląskim pozostaje czynnym dworcem autobusowym. Obsługuje połączenia realizowane przez przewoźników lokalnych i regionalnych, zapewniając codzienne dojazdy mieszkańców Rzeszowa i okolicznych miejscowości.
Choć zmienił się wygląd obiektu i jego organizacja, podstawowa funkcja dworca pozostała niezmienna. Nadal jest to miejsce codziennych podróży, przesiadek i spotkań – ważny, choć często niedostrzegany element miejskiej infrastruktury.
Autobusy PKS Rzeszów nie powróciły na odnowiony Dworzec Lokalny.
Zarząd Transportu Miejskiego (ZTM) w Rzeszowie przejął funkcje organizacyjne i logistyczne przy Dworcu Lokalnym pod Wiaduktem Śląskim, integrując go z systemem komunikacji miejskiej, choć dworzec nadal funkcjonuje jako węzeł przesiadkowy dla autobusów regionalnych i lokalnych; po przebudowie w 2023 roku (finansowanej przez miasto, w ramach większego projektu Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego) służy jako nowoczesny punkt obsługi, z przeniesieniem na niego wielu przystanków, a miasto zniosło opłaty za korzystanie z dworca, dążąc do centralizacji ruchu autobusowego i usprawnienia przesiadek.
Znaczenie historyczne
Dworzec Podmiejski PKS, a obecnie Dworzec Lokalny pod Wiaduktem Śląskim, jest przykładem infrastruktury, która przez niemal pół wieku zachowała ciągłość użytkową. Jego historia, potwierdzona źródłami prasowymi z 1976 roku, stanowi istotny fragment dziejów transportu publicznego w Rzeszowie oraz świadectwo codziennego życia jego mieszkańców.
Zdjęcia pochodzą z portalu Nowiny24.pl , Resinet.pl, Rzeszów 80. 90.
