Linia „0” została uruchomiona w 1957 roku i była pierwszą linią okrężną w historii rzeszowskiej komunikacji miejskiej. Jej charakterystyczną cechą było to, że rozpoczynała i kończyła kurs w tym samym miejscu. Bardzo szybko zyskała wśród mieszkańców potoczną nazwę „Koło”, która przetrwała do dziś. Popularne było również określenie „Zerówka”.

Początkowo autobusy rozpoczynały kursy z ul. Dąbrowskiego w dwóch przeciwnych kierunkach, wracając po wykonaniu pełnego okrążenia miasta do punktu wyjścia. Już w październiku 1957 roku przystanki początkowe przeniesiono przed Dworzec PKP przy ul. Grottgera.

Trasa linii wyglądała wówczas następująco:

Kierunek pierwszy:

Dworzec PKP – Wróblewskiego (Kolejowa) – Nowe Miasto (Plac Wolności) – Zbyszewskiego (Targowa) – Mickiewicza – Naruszewicza – Szopena – Obrońców Stalingradu (Hetmańska) – Pstrowskiego (Dominikańska) – Dąbrowskiego – Unii Lubelskiej – Jagiellońska – Zygmuntowska – Pułaskiego – Dojazd Staroniwa – Turkienicza (Ks. Jałowego) – 1 Maja (Jana III Sobieskiego) – Grunwaldzka – Dworzec PKP.

Kierunek drugi przebiegał tą samą trasą, lecz w przeciwnym kierunku.

Dla odróżnienia kierunków jazdy zastosowano dwa kolory tablic kierunkowych. Autobusy kursujące przez ul. Wróblewskiego oznaczano jako „Koło czerwone”, natomiast kursujące przez ul. Grunwaldzką jako „Koło czarne”. W praktyce rozwiązanie to dało początek późniejszym oznaczeniom 0A i 0B.

W 1961 roku trasę skierowano z ul. Hoffmanowej przez Langiewicza do ul. Dąbrowskiego. Jednocześnie zwiększono liczbę autobusów obsługujących linię z 12 do 14 pojazdów w godzinach największego ruchu oraz wydłużono czas kursowania. Ostatni autobus odjeżdżał z Dworca PKP o godzinie 23:30.

Rok później liczba autobusów została zmniejszona do 10, ponieważ część taboru skierowano do obsługi nowych połączeń. Mimo tego w godzinach szczytu autobusy kursowały co około 7 minut, a poza szczytem co 12 minut.

W sierpniu 1964 roku, po rocznej przerwie, przywrócono przystanki początkowe na placu przy Dworcu Głównym PKP. W tym samym roku, z powodu zamknięcia ul. Langiewicza, autobusy kierowano przez ul. Unii Lubelskiej. Kolejne remonty i przebudowy ulic powodowały dalsze zmiany tras. Po zamknięciu ul. Pstrowskiego utworzono dwa przystanki końcowe dla linii okrężnych – przy stadionie ZKS Stal oraz przy Domu Kultury WSK. Następnie, w związku z przebudową ul. Jana III Sobieskiego, autobusy skierowano objazdem przez Plac Wolności, ul. Żeromskiego, Cieplińskiego, Asnyka, Okrzei, Kopernika i Bernardyńską.

W maju następnego roku zamknięto ul. Świerczewskiego i Dąbrowskiego, przez co autobusy linii „0” kursowały z Szopena przez Mickiewicza, Rynek, Grunwaldzką i Bernardyńską do ul. Turkienicza, natomiast w przeciwnym kierunku przez ul. Zofii Chrzanowskiej do Dąbrowskiego.

W 1967 roku, podczas przebudowy ul. Asnyka, trasę skierowano przez Grottgera, Grunwaldzką i ul. Tkaczowa (obecnie Sokoła). Z kolei po oddaniu do użytku ul. Fornalskiej (Targowej) autobusy ominęły ul. Naruszewicza, kursując bezpośrednio od ul. Szopena do Dworca PKP.

W 1968 roku na linię skierowano dwa dodatkowe autobusy w godzinach szczytu przewozowego. Przez kolejne lata „Koło” pozostawało jedną z najważniejszych linii autobusowych w Rzeszowie, zapewniając wygodne połączenie pomiędzy najważniejszymi punktami miasta.

W 1984 roku dokonano istotnej korekty tras. Linia „0” została skierowana przez ul. Marchlewskiego (obecnie Lisa Kuli), Dąbrowskiego, Powstańców Warszawy i Rejtana, omijając ul. Jagiellońską oraz Hetmańską. Z kolei linia „0B” przestała obsługiwać odcinek ulic Pola, Krzywoń (obecnie Chmaja), Jagiellońskiej, Hoffmanowej i Mochnackiego.

Przez następne dekady linie 0A i 0B stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów rzeszowskiej komunikacji miejskiej. Ich okrężny charakter umożliwiał szybkie przemieszczanie się pomiędzy centrum miasta a największymi osiedlami bez konieczności przesiadek.

Po wielu latach funkcjonowania niemal niezmienionego układu, od 18 marca 2019 roku, dzięki staraniom środowisk miłośników komunikacji miejskiej, trasę linii 0A skierowano z al. Piłsudskiego przez Plac Wolności i ul. Żeromskiego do Dworca Głównego PKP przy ul. Grottgera. Jednocześnie zrezygnowano z obsługi przystanku przy ul. Głowackiego obok ZUS-u. Zmiana ta poprawiła możliwości przesiadkowe pasażerów korzystających z komunikacji miejskiej oraz kolei.

Kolejna duża reorganizacja nastąpiła 4 maja 2022 roku w związku z budową Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego i przebudową rejonu Dworca Głównego PKP. Wówczas przystanki początkowe obu linii przeniesiono na ul. Kasprowicza, w sąsiedztwo Dworca Lokalnego.

Od tego momentu trasy przedstawiały się następująco:

Linia 0A:

Kasprowicza – Piłsudskiego – Cieplińskiego – Lisa Kuli – Dąbrowskiego – Powstańców Warszawy – Rejtana – Piłsudskiego – Plac Wolności – Piłsudskiego – Kasprowicza.

Linia 0B:

Kasprowicza – Piłsudskiego – Plac Wolności – Piłsudskiego – Rejtana – Powstańców Warszawy – Dąbrowskiego – Lisa Kuli – Cieplińskiego – Piłsudskiego – Kasprowicza.

Po zakończeniu głównych prac związanych z przebudową dworca i otwarciu Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego, od 1 marca 2024 roku linie 0A i 0B powróciły w rejon Dworca Głównego PKP. Przywrócono jednak nieco odmienną organizację ruchu. Linia 0A ponownie rozpoczyna kursy przy Dworcu Głównym PKP, podobnie jak przed przebudową, natomiast autobusy linii 0B rozpoczynają kursy z nowo utworzonego Placu Dworcowego.

Ponad sześćdziesiąt lat od uruchomienia „Koło” pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych linii autobusowych w Rzeszowie. Jest nie tylko ważnym elementem układu komunikacyjnego miasta, ale także symbolem historii rzeszowskiej komunikacji miejskiej, doskonale znanym kolejnym pokoleniom mieszkańców.

Za udostępnienie zdjęcia dziękujemy panu Wojciechowi Turzańskiemu.

Avatar photo

Dariusz Bialic

Pasjonat, miłośnik, historyk, były pracownik komunikacji miejskiej w Rzeszowie