Dariusz Bialic 
Historia linii nr 12 rozpoczęła się pod koniec 1966 roku i była bezpośrednio związana z rozwojem taboru rzeszowskiego MPK. Jesienią tego roku do miasta dotarła kolejna partia autobusów marki San, co pozwoliło nie tylko zwiększyć częstotliwość kursowania istniejących połączeń, ale również uruchomić nowe linie odpowiadające na potrzeby mieszkańców rozwijającego się Rzeszowa.
Nowa linia otrzymała numer 12 i połączyła osiedle XX-lecia PRL z południową częścią miasta. Jej pierwsza trasa prowadziła od al. Bieruta (obecnie ul. Okulickiego) do ul. Kasprzaka (obecnie Kwiatkowskiego) na Drabiniance. W tamtym okresie ul. Kasprzaka miała jeszcze inny przebieg niż obecnie i rozpoczynała się przy ul. Rejtana, w pobliżu skrzyżowania z ul. Paderewskiego. Końcowy przystanek zlokalizowano obok remizy strażackiej.
Pierwotna trasa przebiegała następująco:
al. Bieruta (Okulickiego) – Krakowska – Turkienicza (ks. Jałowego) – 1 Maja (Jana III Sobieskiego) – Plac Wolności – al. Lenina (Piłsudskiego) – Rejtana – Kasprzaka (Kwiatkowskiego).
Nowe połączenie szybko zdobyło popularność. Wraz z rozwojem zabudowy Drabinianki oraz wzrostem liczby mieszkańców pojawiły się postulaty dalszego wydłużenia trasy w kierunku Budziwoja. Początkowo linię obsługiwał jeden autobus, jednak już na początku lat siedemdziesiątych kursowały na niej trzy autobusy w godzinach szczytu oraz jeden poza nimi.
W 1971 roku skrócono odcinek miejski, przenosząc przystanek początkowy na ul. Turkienicza (obecnie ks. Jałowego), w rejon rampy kolejowej. Rok później, w związku z częściowym zamknięciem ul. Kasprzaka, autobusy kończyły bieg przy skrzyżowaniu z dawną ul. Stromą.
Istotne zmiany przyniósł rok 1973. Po oddaniu do użytku nowej zapory i południowej obwodnicy miasta trasę skierowano przez Drabiniankę, zaporę oraz ul. Obrońców Stalingradu (obecnie Hetmańską). Od tej pory autobusy kursowały z Budziwoja przez Kwiatkowskiego, Hetmańską i Szopena do Placu Wolności, a następnie do ul. Turkienicza.
Wcześniej, przez krótki okres, obowiązywał wariant prowadzący przez Plac Gwardii Ludowej (obecnie Plac Śreniawitów), ul. Marchlewskiego (Lisa Kuli) i al. 22 Lipca (Cieplińskiego), jednak na wniosek pasażerów szybko powrócono do bardziej bezpośredniego przebiegu.
W kolejnych latach linia była sukcesywnie wydłużana w głąb Budziwoja. Najpierw autobusy dotarły do pierwszych zabudowań wsi, następnie do Zakładu Wylęgu Drobiu, gdzie w październiku 1975 roku urządzono nową pętlę końcową.
Kolejna ważna zmiana nastąpiła w lipcu 1976 roku. Przystanek początkowy przeniesiono z ul. Turkienicza na ul. Grottgera przy Dworcu PKP. Dzięki temu możliwe było usprawnienie organizacji ruchu i zwiększenie częstotliwości kursowania autobusów.
W następnych latach rozwój linii koncentrował się przede wszystkim na jej dalszym wydłużaniu. W Rzeszowie trasa została przedłużona do nowej bazy MPK przy ul. Trembeckiego, natomiast w Budziwoju autobusy docierały kolejno do skrzyżowania z drogą na Przylasek, później do ul. Poselskiej, a ostatecznie do ul. Budziwojskiej.
Lata dziewięćdziesiąte przyniosły czasowe utrudnienia związane z generalnym remontem drogi w Budziwoju. Wówczas trasę linii znacznie skrócono, a autobusy kończyły bieg przy miejscowej stacji paliw. Aby utrzymać połączenie z centrum Budziwoja, uruchomiono specjalne kursy oznaczone numerem 12 z dodatkową informacją „Kurs przez Tyczyn”. Rozwiązanie to początkowo powodowało dezorientację pasażerów w Rzeszowie, lecz szybko zdobyło uznanie mieszkańców Budziwoja i Tyczyna. Duże zainteresowanie tym wariantem doprowadziło później do utworzenia stałej linii nr 37, łączącej Rzeszów z Budziwojem, Tyczynem i Białą.
Przez pewien okres wybrane kursy linii nr 12 były również wydłużane do zajezdni MPK przy ul. Lubelskiej.
Znaczące zmiany organizacyjne nastąpiły we wrześniu 2019 roku. W związku z zamknięciem przejazdu pod wiaduktem kolejowym przy ul. Batorego wyznaczono objazd prowadzący przez ul. Maczka, Lubelską, Marszałkowską i Piłsudskiego. W tym samym czasie linii powierzono obsługę części kursów do miejscowości Siedliska w gminie Lubenia, przejmując zadania zlikwidowanej wówczas linii nr 7.
Kolejne utrudnienia pojawiły się w lutym 2021 roku podczas przebudowy mostu na rzece Przyrwa i zamknięcia dalszego odcinka ul. Siemieńskiego. Autobusy kierowano wtedy bezpośrednio przez ul. Maczka, omijając część wcześniejszej trasy objazdowej.
Na swoją stałą trasę linia nr 12 powróciła 19 grudnia 2022 roku.
Obecnie autobusy linii nr 12 kursują na trasie:
Trembeckiego ZTM – Siemieńskiego – Żółkiewskiego – Batorego – Styki – Orzeszkowej – Batorego – Bardowskiego (Dworzec MPK) – Głowackiego – Targowa – Szopena – Kilara – Hetmańska – Powstańców Warszawy – Kwiatkowskiego – Jana Pawła II – Budziwojska.
Wybrane kursy są dodatkowo wydłużane do Siedlisk w gminie Lubenia.
Na przestrzeni blisko sześćdziesięciu lat linia nr 12 przeszła długą drogę – od krótkiego połączenia między osiedlem XX-lecia a Drabinianką, przez wieloletnią obsługę Budziwoja, aż po współczesną trasę łączącą północną część miasta z południowymi osiedlami oraz pobliskimi miejscowościami. Jej historia dobrze odzwierciedla rozwój południowo-wschodnich dzielnic Rzeszowa i rosnącą rolę komunikacji miejskiej w obsłudze terenów podmiejskich.
Za udostępnienie zdjęcia dziękujemy panu Wojciechowi Turżańskiemu.
Zapraszam na nagranie z przejazdu, za kierownicą jeden z naszych administratorów czyli Okiem Miłośnika.
Trembeckiego – Budziwojska
Budziwojska – Trembeckiego