Dariusz Bialic 
Linia nr 3 – historia trzeciego połączenia autobusowego w Rzeszowie
Historia linii nr 3 sięga początków funkcjonowania komunikacji miejskiej w Rzeszowie. Trzecie połączenie autobusowe zostało uruchomione 23 października 1948 roku, zaledwie kilka miesięcy po powstaniu Miejskiej Komunikacji Samochodowej. Jak wspominał jeden z pierwszych kierowców rzeszowskich autobusów, Tadeusz Myśliwiec, linia ta kursowała z Dworca PKP do ul. Obrońców Stalingradu (obecnie ul. Hetmańska). Funkcjonowała jednak bardzo krótko – jedynie do końca listopada 1948 roku.
Przyczyną likwidacji były trudności ekonomiczne oraz częste awarie autobusu marki GMC obsługującego połączenie. W tamtym okresie rozwój komunikacji miejskiej był silnie uzależniony od liczby dostępnych pojazdów, a ich chroniczny niedobór skutecznie ograniczał możliwości tworzenia nowych linii.
W pierwszych latach działalności MKS nie stosowano jeszcze numeracji linii autobusowych. Pojazdy oznaczano wyłącznie tablicami z nazwami przystanków końcowych. Z tego względu związek krótkotrwałego połączenia z 1948 roku z późniejszą linią nr 3 można ustalić jedynie na podstawie kolejności uruchamianych tras.
Za właściwy początek historii dzisiejszej „trójki” uznaje się rok 1952. Wówczas autobus marki Chausson rozpoczął kursowanie na trasie z Pobitna do Zwięczycy. Było to pierwsze stałe połączenie prowadzące w południową część miasta.
W 1955 roku zmieniono przebieg linii, skracając ją do trasy Plac Farny – Zwięczyca. Rok później przystanek początkowy przeniesiono na Dworzec PKP. Władze komunikacyjne dążyły jednak do dalszego rozwoju połączenia w kierunku południowym, dlatego w 1960 roku przystanek początkowy został przeniesiony na ul. Reformacką, a trasę wydłużono do Boguchwały. Jednocześnie do obsługi linii skierowano drugi autobus.
W kolejnych latach linia była systematycznie rozwijana. Wkrótce przystanek początkowy przeniesiono na ul. Kraszewskiego, a w 1961 roku trasę wydłużono do Lutoryża. Już rok później ponownie skrócono ją do Boguchwały, jednak w 1963 roku większość kursów znów docierała do Lutoryża.
Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte przyniosły kolejne zmiany organizacyjne. W 1967 roku przystanek początkowy przeniesiono na ul. Hoffmanowej, następnie w 1971 roku na al. 22 Lipca (obecnie ul. Cieplińskiego), a w 1974 roku na ul. ks. Jałowego. Zmiany te były związane z rozwojem miasta oraz przebudową układu drogowego centrum Rzeszowa.
W 1981 roku „trójka” została skierowana na mini dworzec autobusowy przy ul. Bardowskiego. Początkowo autobusy kursowały przez Plac Wolności, lecz w późniejszych latach trasę zmieniono, prowadząc ją obok Dworca PKP ulicą Grottgera.
Istotnym uzupełnieniem połączenia była nocna linia 103, uruchomiona w 1983 roku w ramach sieci nocnych linii miejsko-podmiejskich. Obsługiwała ona trasę podobną do dziennej „trójki”, rozpoczynając kursy na ul. Trembeckiego i docierając dodatkowo do Mogielnicy oraz Lutoryża.
Po utworzeniu MKS Rzeszów i późniejszej reorganizacji komunikacji miejskiej nastąpiły kolejne zmiany. Od 1 września 2011 roku linię nr 3 skrócono do przystanku Boguchwała Grunwald, natomiast obsługę odcinka do Lutoryża przejęli prywatni przewoźnicy oraz komunikacja międzygminna.
W następnych latach trasa była stopniowo rozszerzana. Od 1 października 2018 roku wybrane kursy ponownie zaczęły docierać do Lutoryża. Następnie, od 1 marca 2019 roku, na wniosek Gminy Świlcza część kursów wydłużono do Świlczy. W tym samym czasie, na wniosek Gminy Boguchwała, uruchomiono dodatkowy kurs nocny realizowany po godzinie 23:00 przez Boguchwałę, Mogielnicę, Lutoryż i Zarzecze.
Kolejna zmiana nastąpiła 1 czerwca 2020 roku, kiedy część kursów została wydłużona do miejscowości Mrowla Otoka.
Obecnie linia nr 3 należy do najważniejszych połączeń południowo-zachodniej części aglomeracji rzeszowskiej. Jej podstawowa trasa przebiega od przystanku Krakowska Granica przez ul. Wyzwolenia, Ofiar Katynia, Krakowską, al. Piłsudskiego, ul. Cieplińskiego, Lisa-Kuli, Plac Śreniawitów, ul. Dąbrowskiego i Podkarpacką do przystanku Boguchwała Grunwald. Wybrane kursy realizowane są również do Lutoryża, Świlczy oraz Mrowli Otoka.
Ponad siedemdziesięcioletnia historia linii nr 3 doskonale pokazuje rozwój rzeszowskiej komunikacji miejskiej – od skromnych początków z pojedynczym autobusem i prowizorycznymi przystankami, po nowoczesne połączenie obsługujące nie tylko mieszkańców Rzeszowa, ale również okolicznych gmin tworzących dzisiejszą aglomerację rzeszowską.
Za udostępnienie zdjęcia dziękujemy panu Wojciechowi Turzańskiemu.