Dariusz Bialic 
Historia linii nr 9 rozpoczęła się w maju 1963 roku i od samego początku była ściśle związana z uruchomioną w tym samym czasie linią nr 8. Obie linie stanowiły element nowej koncepcji komunikacyjnej w Rzeszowie, będącej rozwinięciem doświadczeń zdobytych przy funkcjonowaniu nowatorskiej linii okrężnej nr 0. Założeniem było stworzenie dwóch tras kursujących po podobnym obszarze miasta, lecz w przeciwnych kierunkach, dzięki czemu mieszkańcy mogli szybciej dotrzeć do celu bez konieczności pokonywania całej pętli.
Linia nr 9 stała się więc drugą połową układu zwanego potocznie „małym kołem”. Podobnie jak linia nr 8 rozpoczynała bieg na Placu Farnym i prowadziła przez ulice 3 Maja, Zamkową oraz Plac Śreniawitów. Następnie jej trasa odchylała się w przeciwnym kierunku niż „ósemka” i prowadziła przez Hetmańską, Dominikańską, Dąbrowskiego, ponownie Plac Śreniawitów, Zamkową, Zygmuntowską i Moniuszki z powrotem do Placu Farnego. Dzięki temu oba kierunki ruchu były obsługiwane równolegle, tworząc sprawny system komunikacyjny obejmujący centrum miasta oraz osiedle WSK.
Pierwsza większa zmiana nastąpiła już w lutym 1964 roku. Remont ulicy Dominikańskiej wymusił reorganizację tras komunikacyjnych i czasowe odejście od zasady przeciwstawnych kierunków ruchu. Od tego momentu autobusy linii nr 9 rozpoczynały kursy przy stadionie na ulicy Hetmańskiej, następnie przez Plac Śreniawitów, Zamkową, Zygmuntowską, Pułaskiego i ks. Jałowego docierały do Placu Farnego, po czym wracały przez 3 Maja, Zamkową i Plac Śreniawitów do parkingu przy stadionie. Po zakończeniu prac drogowych przywrócono jednak wcześniejszy układ tras.
W grudniu 1969 roku nastąpiło kolejne ważne wydarzenie w historii linii. Trasę wydłużono do nowo wybudowanej bazy MPK przy ulicy Trembeckiego na Staromieściu. Dzięki temu „dziewiątka” zaczęła obsługiwać rozwijającą się północną część miasta. Nadal zachowano zasadę przeciwstawnego przebiegu względem linii nr 8, choć z biegiem lat różnice pomiędzy obiema trasami zaczęły się zacierać. Linia nr 9 przez pewien czas kursowała jeszcze przez ulicę Moniuszki, Plac Farny i ulicę Sokoła, podczas gdy linia nr 8 została skierowana przez aleję Cieplińskiego. Ostatecznie w listopadzie 1974 roku również „dziewiątkę” skierowano przez główną arterię śródmieścia.
W kwietniu 1975 roku ponowne zamknięcie ulicy Dominikańskiej doprowadziło do definitywnego odejścia od koncepcji linii okrężnej. Trasa została całkowicie przebudowana. Autobusy rozpoczynały kursy przy bazie MPK na ulicy Trembeckiego, następnie jechały przez Lubelską, Marszałkowską, aleję Cieplińskiego, ulicę Lisa Kuli i Dąbrowskiego do parkingu przy Domu Kultury WSK. Jeszcze w tym samym roku część kursów w godzinach szczytu przedłużono do ulicy Technicznej, obecnie Matuszczaka.
Przez kolejne lata przebieg linii pozostawał praktycznie niezmieniony. Nie powrócono już do wcześniejszego modelu ruchu okrężnego, a linia funkcjonowała jako klasyczne połączenie między północną i południową częścią miasta. W sierpniu 1983 roku została jednak zlikwidowana.
Przerwa nie trwała długo. W 1985 roku linię nr 9 uruchomiono ponownie, tym razem na zupełnie nowej trasie. Autobusy połączyły osiedle Kmity, gdzie znajdowała się pętla przy ulicy Wita Stwosza, z ulicą Olbrachta na wschodnich obrzeżach miasta. Po zakończeniu remontu ulicy Olbrachta trasę wydłużono do jej końca, a wybrane kursy skierowano dodatkowo do ulicy Przemysłowej. Jednocześnie po zachodniej stronie miasta autobusy zaczęły docierać do nowej pętli przy ulicy Staroniwskiej, obsługując rozwijające się osiedle Staroniwa.
Przez następne dziesięciolecia linia nr 9 należała do ważniejszych połączeń międzyosiedlowych Rzeszowa, łącząc zachodnie dzielnice z centrum oraz osiedlami położonymi po wschodniej stronie miasta. Jej przebieg był jedynie nieznacznie korygowany wraz z rozbudową układu drogowego.
Znaczące utrudnienia pojawiły się we wrześniu 2019 roku, gdy zamknięto przejazd pod wiaduktem kolejowym przy ulicy Batorego. Wprowadzono wówczas objazd prowadzący przez ulice Siemieńskiego, Maczka, Lubelską, Marszałkowską i Piłsudskiego. Dodatkowo autobusy korzystały z tymczasowej pętli przy ulicy Żółkiewskiego. W lutym 2021 roku, po zamknięciu mostu na rzece Przyrwa, zrezygnowano również z obsługi tej prowizorycznej pętli, kierując autobusy bezpośrednio z ulicy Siemieńskiego w ulicę Maczka. Dopiero po zakończeniu wszystkich remontów, 19 grudnia 2023 roku, linia powróciła na swoją stałą trasę.
Obecnie linia nr 9 kursuje na trasie:
Staroniwska – Langiewicza – Wita Stwosza – Wyspiańskiego – Witosa – Okulickiego – Wyzwolenia – Lubelska – Trembeckiego – Siemieńskiego – Żółkiewskiego – Batorego – Styki – Orzeszkowej – Bardowskiego – Głowackiego – Piłsudskiego – Lwowska – Olbrachta.
Dzieje linii nr 9 doskonale odzwierciedlają rozwój rzeszowskiej komunikacji miejskiej. Od eksperymentalnego „małego koła” z początku lat sześćdziesiątych, przez wieloletnią obsługę Staromieścia i osiedla WSK, aż po współczesne połączenie Staroniwy z Wilkowyją, „dziewiątka” pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych i historycznych połączeń autobusowych w Rzeszowie.
Za udostępnienie zdjęcia dziękujemy Wojciechowi Tworkowi.