Dariusz Bialic 
Historia specjalnych linii autobusowych uruchamianych w okresie uroczystości Wszystkich Świętych jest niemal tak długa jak historia samej komunikacji miejskiej w Rzeszowie. Ich zadaniem było zapewnienie sprawnego dojazdu mieszkańców do cmentarzy, przede wszystkim nekropolii na Pobitnem, a później również cmentarza komunalnego przy ul. Cienistej na Wilkowyi. Przez blisko siedem dekad zmieniały się trasy, oznaczenia oraz liczba kursujących autobusów, jednak idea pozostawała niezmienna – umożliwienie mieszkańcom wygodnego dotarcia do miejsc spoczynku bliskich.
Początki – rok 1956
Pierwsze specjalne linie autobusowe uruchomiono w dniach 31 października i 1 listopada 1956 roku. Ówczesny Miejski Zakład Komunikacyjny przygotował dodatkowe połączenia obsługujące największe cmentarze oraz najważniejsze osiedla miasta.
Uruchomiono wówczas linie na trasach:
- Plac Wolności – Pobitno,
- Plac Farny – Pobitno przez ul. 1 Maja i Plac Wolności,
- Plac Farny – Pobitno przez ul. Grunwaldzką, Grottgera i Plac Wolności,
- ul. Świerczewskiego – Pobitno,
- WSK-Bloki – Pobitno przez Plac Farny,
- WSK-Bloki – Pobitno przez ul. Obrońców Stalingradu i ul. Szopena,
- Trzebownisko – Zwięczyca,
- WSK-Bloki – Staromieście,
- Staromieście – Pobitno,
- Czekaj – Zwięczyca,
- Plac Farny – Zwięczyca.
Dodatkowo zmieniono przebieg stałej linii Staromieście – WSK-Bloki, kierując ją przez Pobitno. Na potrzeby zwiększonego ruchu uruchomiono również dodatkowe punkty sprzedaży biletów na Pobitnie, Placu Wolności, Placu Farnym, przy ul. Świerczewskiego oraz na osiedlu WSK.
Lata 1957–1974
W kolejnych latach system przewozów był sukcesywnie rozwijany. Już w 1957 roku linie specjalne rozpoczynały kursy z Placu Wolności, Placu Farnego i Dworca PKP. Zmieniano również funkcjonowanie części regularnych linii autobusowych, dostosowując je do zwiększonego ruchu pasażerskiego.
W latach sześćdziesiątych liczba autobusów kierowanych do obsługi ruchu cmentarnego stale rosła. W 1962 roku do dyspozycji pasażerów oddano 17 autobusów, a rok później specjalne kursy wykonywano z częstotliwością nawet co 2–3 minuty. W 1966 roku dodatkowe przewozy obsługiwało już 20 autobusów.
Pod koniec lat sześćdziesiątych autobusy kursowały z Placu Farnego, osiedla WSK, alei Bieruta (obecnie al. Okulickiego) oraz ul. Marszałkowskiej. Funkcjonowały również specjalne połączenia lokalne, m.in. Drabinianka – Słocina.
Powstanie linii oznaczonych literami
Przełom nastąpił w 1975 roku, kiedy po raz pierwszy specjalne linie otrzymały oznaczenia literowe. Było to rozwiązanie stosowane później przez kolejne dekady.
Do cmentarza na Pobitnem kursowały:
- A – Dąbrowskiego DK WSK – Cmentarz Pobitno,
- B – Obrońców Stalingradu Stadion – Cmentarz Pobitno,
- C – Broniewskiego – Cmentarz Pobitno.
Do nowo rozwijającego się cmentarza Wilkowyja kursowały:
- D – Dworzec Główny PKP – Cmentarz Wilkowyja,
- E – Marszałkowska – Cmentarz Wilkowyja,
- F – Plac Farny – Cmentarz Wilkowyja.
Ponadto funkcjonowała linia:
- H – Boguchwała Grunwald – Lutoryż.
W kolejnych latach wielokrotnie modyfikowano przebieg tras oraz oznaczenia linii. W 1976 roku linię „E” zastąpiła linia „M”, natomiast od 1977 roku pojawiły się nowe punkty początkowe, m.in. przy ul. Waryńskiego, Bojanowskiego czy Wyspiańskiego.
Lata 80. i 90.
Wraz z rozwojem miasta oraz rozbudową cmentarza przy ul. Cienistej większość linii zaczęła kierować się właśnie do tej nekropolii.
W drugiej połowie lat osiemdziesiątych funkcjonowały linie:
- A – DK WSK Dąbrowskiego,
- B – Stadion Stal,
- C – Bojanowskiego,
- D – Bojanowskiego przez Marszałkowską,
- F – Wita Stwosza,
- M – Podwisłocze,
wszystkie dojeżdżające do cmentarza na Wilkowyi.
W 1990 roku uruchomiono sześć głównych linii pośpiesznych:
- A – Dąbrowskiego DK WSK,
- B – Obrońców Stalingradu Stadion,
- C – Mikołajczyka,
- D – Miłocińska,
- F – Wita Stwosza,
- M – Podwisłocze.
Rok później przywrócono linię K, natomiast w 1995 roku zadebiutowała linia S kursująca na trasie Krakowska Cegielnia – Cienista Cmentarz.
Współczesny układ linii
Na przestrzeni kolejnych lat układ połączeń był systematycznie dostosowywany do rozwoju nowych osiedli mieszkaniowych. W 2017 roku funkcjonowały następujące linie specjalne:
- A – Matuszczaka – Cienista,
- B – Hetmańska WSK – Cienista,
- C – Mikołajczyka – Cienista,
- D – Miłocińska – Cienista,
- F – Wita Stwosza – Cienista,
- G – Kardynała Wojtyły – Cienista,
- H – bł. Karoliny – Cienista,
- M – Kopisto – Cienista,
- S – Krakowska – Cienista,
- K – Poselska – Słocińska.
W 2018 roku linię H wydłużono do ul. Baligrodzkiej, natomiast pozostałe linie zachowały swoje dotychczasowe trasy.
Niedoszły debiut linii „Z”
W 2020 roku planowano uruchomienie nowej linii specjalnej:
- Z – Zwięczycka MPWiK – Podkarpacka – Jarowa – Podkarpacka – Żołnierzy 9 Dywizji Piechoty – Świętokrzyska Cmentarz.
Linia jednak nie zadebiutowała. W związku z decyzją rządu o zamknięciu cmentarzy z powodu pandemii COVID-19 odwołano wszystkie specjalne przewozy związane z uroczystością Wszystkich Świętych.
Debiut linii Z nastąpił dopiero w 2021 roku. W tym samym roku zmieniono również trasę linii K, przenosząc jej punkt początkowy z ul. Poselskiej na ul. Budziwojską.
Lata 2023–2024
W 2023 roku zrezygnowano z uruchamiania linii Z, natomiast pozostałe linie funkcjonowały bez większych zmian.
Szczególnym okresem był rok 2024, kiedy uroczystość Wszystkich Świętych przypadła w piątek. W związku z przewidywanym dużym ruchem pasażerskim Zarząd Transportu Miejskiego zdecydował o rozszerzeniu funkcjonowania linii specjalnych na trzy dni – od 1 do 3 listopada.
Uruchomiono wówczas linie:
A, B, C, D, F, G, H, K oraz S, kursujące na tych samych trasach co w roku 2023.
Znaczenie linii specjalnych
Specjalne linie uruchamiane w okresie Wszystkich Świętych należą do najdłużej funkcjonujących i najbardziej rozpoznawalnych połączeń okolicznościowych w historii rzeszowskiej komunikacji miejskiej. Od 1956 roku nieprzerwanie stanowią ważny element organizacji transportu publicznego w mieście, umożliwiając mieszkańcom sprawny dojazd do cmentarzy i odciążając układ drogowy w dniach wzmożonego ruchu. Są również świadectwem rozwoju Rzeszowa oraz zmian zachodzących w miejskiej sieci komunikacyjnej na przestrzeni kolejnych dziesięcioleci.
