Dariusz Bialic W 1961 roku autobus San H-01 poddano istotnej modernizacji do tego stopnia, że zdecydowano się na oznaczenie nowego modelu symbolem H-25.
Początkowo w okresie przejścia do produkcji nowszego modelu, z taśmy montażowej Sanockiej Fabryki Autobusów wychodziły testowe modele autobusu H-25, z karoserią identyczną jak poprzedni model H-01. Zewnętrznie odróżniał je jedynie napis na masce, a tak naprawdę to ulepszono kilka elementów zespołów mechanicznych. W pełnej wersji modelu H-25 oprócz zmian mechanicznych ulepszono również całą konstrukcję nadwozia pojazdu. Najważniejszą była zmiana silnika na jednostkę o większej mocy – S-472 (95KM). Ponadto wzmocniono konstrukcję osi przedniej oraz belki tylnych resorów. Wzmocniona została także konstrukcja nadwozia i unowocześniono układ hamulcowy. Zmieniono również system ogrzewania wnętrza wprowadzając niezależne od pracy silnika ogrzewanie zasilane olejem napędowym w miejsce wodno-parowego oraz zamontowano nagrzewnicę działającą również niezależnie od pracy silnika. Konstrukcyjnie autobus przewidziano do przewozu 50 pasażerów.
Przednia część karoserii została zmieniona poprzez wprowadzenie giętej dwuczęściowej szyby oraz nadanie nowego pionowego kształtu wlotowi powietrza do komory silnika. Z tego też powodu przedni zderzak podzielono na dwie części. Modernizacji uległy też nadkola poprzez zmianę ich konstrukcji. Dla ułatwienia wejścia i wyjścia z autobusu poszerzono otwory drzwiowe. Dzięki zastosowanym ulepszeniom w konstrukcji i budowie karoserii, zmniejszyła się częściowo podatność pojazdu na korozję, co zwiększyło jego żywotność. Końcowe dostawy autobusów w wersji miejskiej wzbogacono już o pewne zmiany, głównie w wyglądzie oraz nowości w mechanice pojazdu. Były to zapowiedzi nowego modelu autobusu, który produkowano od 1964 roku. SFA zmodernizowała w istotny sposób autobus wersji międzymiastowej serii „A” nie zmieniając przy tym numeracji w oznaczeniu, a dodając jedynie dodatkowo cyfrę 64 (San H-25A/64), co oznaczało wersję przejściową z modelu H-25 na planowany w przyszłości model H-27. Dokonano głównie zmiany jednostki napędowej na mocniejszy silnik, usprawniono układ hamulcowy i zmieniono wygląd karoserii. Serię tę można określić jako testową, gdyż była to produkcja prototypowa i krótka ponieważ jeszcze w tym samym roku z taśmy fabryki zjechały już pierwsze modela Sana H-27.
Pierwszy San H-25B trafił do rzeszowskiego MPK w lipcu 1962 roku, a kolejne we wrześniu tego samego roku. Ostatnie zaś w kwietniu 1963 roku, a wycofano je całkowicie z eksploatacji w listopadzie 1969 roku. Łącznie do MPK trafiło 19 sztuk autobusów z serii H-25, z tym, że jeden z egzemplarzy został praktycznie od razu został przekazany do MPGK Sanok. Eksploatowane Sany H-25 zostały oznaczone numerami taborowymi od 01 do 18. Prawdopodobnie kilka pierwszych egzemplarzy było wersją przejściową z nadwoziem wersji H-01 i napisem „H-25”. Na podstawie zachowanych zdjęć można także stwierdzić, że egzemplarz o numerze taborowym 01 (nie jesteśmy tego pewni, ale mógł to być pierwszy dostarczony do MPK San H-25) wyglądał podobnie jak egzemplarz ekspozycyjny wersji miejskiej demonstrowany na Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1962 r. – miał m.in. ozdobne chromowane kołpaki, listwy i zderzaki. Czy do Rzeszowa dostarczono właśnie ten egzemplarz? Warto spróbować rozwikłać tę zagadkę…
Według niektórych źródeł, oprócz modeli miejskich oznaczonych literą „B” dostarczono także do MPK kilka egzemplarzy w wersji międzymiastowej H-25A. Dotąd nie natrafiliśmy jednak na zdjęcie, które to potwierdzają.
Zdjęcia pochodzą z prywatnej kolekcji Piotra Gila – dziękujemy!
Dziękuję za uwagę
Dariusz Bialic
Redaktor Naczelny
Historia Rzeszowskiej Komunikacji Miejskiej
